Anagram çözme teknikleri: harfleri karıştırmadan önce
Anagram, bir kelimenin harflerinin yerini değiştirerek başka bir kelime kurmaktır: kenar ile ekran aynı beş harften kurulur. Kelime bulmacalarının bir türü, sana karışık harfler verip en uzun kelimeyi ister. Doğru yaklaşım harfleri gelişigüzel karıştırmak değil, kuralları kullanmak.
Önce bir ölçü: anagram ne kadar yaygın?
Zemberek sözlüğünde 4.793 beş harfli madde var. Bunların 1.822 tanesinin (%38) aynı harflerle yazılan başka bir kelimesi daha var. Sekiz harfli 3.931 maddede ise bu oran yalnızca %5,6 (221 madde). Sonuç: kısa karmalarda birden çok cevap çıkar; uzun karmada genellikle tek bir kelime vardır ve onu bulunca çözüm biter.
Beş harfte en kalabalık aileler
- açlık, akçıl, çakıl, çalık, çalkı, kalıç
- arkıt, artık, katır, kırat, takır, tırak
- çakır, çarık, çıkar, çıkra, çırak, kıraç
- akont, kanto, kotan, nokta, oktan
- alçak, çakal, çalak, kalça, laçka
- arkaç, çakar, çakra, çarka, kaçar
Bu maddelerden bazıları günlük hayatta pek kullanılmıyor; oyunda hangisinin geçerli olduğunu oyunun kuralları belirler.
Sekiz harfte örnekler
- aldırmak, ardılmak, darılmak
- asfaltit, fatalist, tafsilat
- dilenmek, dinelmek, dinlemek
- katılmak, takılmak, tıklamak
Bu dört grubun üçü fiil, dolayısıyla bunlarda “-mak/-mek” ortak; yani harflerin bir kısmı zaten aynı. Bu, uzun karmada önce eki ayırmanın neden iyi çalıştığını gösteriyor.
Beş yöntem
- Harfleri bir daire ya da iki satıra yaz. Harfler verildiği sırada kalırsa akıl o sıraya takılır. Başka bir düzende yazınca farklı kombinasyonlar görürsün.
- Eki ara. “-mak/-mek”, “-lik/-lık”, “-ler/-lar”, “-ci/-cı” gibi ekleri harfler arasında ara ve çıkar. Kalan beş-altı harften kök bulmak çok daha kolay. Ayrıntısı için ek dizilişi yazımıza bak.
- Ünlü ve ünsüzleri ayır. Beş harfli kelimenin neredeyse hep iki ünlüsü olur (kalıplar yazımıza bak). Kaç ünlü ve ünsüzün olduğunu say, kalıbı ona göre kur.
- Seyrek kümeleri ele. Sözlükte kelimelerin yalnızca %3,2’si iki ünsüzle başlıyor ve %2,4’ü üç ünsüzü art arda taşıyor. Elindeki ünsüzleri art arda dizmek zorunda kalıyorsan kurduğun kelimenin yanlış olma ihtimali yüksek: ünsüzleri ünlülerle bölmeye çalış.
- Sık ikilileri dene. “-ar”, “-an”, “-er”, “-en”, “-ik” gibi sık biten ikililer ve çoğul ekleri kelimenin sonu için iyi adaydır.
Ne zaman pes etmeli?
Bir dakikayı aştıysan en uzun kelimeyi bir kenara bırak, elinde bulunan ikinci en uzun kelimeyi yaz. Harf yarışmalarında uzun ama geçersiz bir kelime sıfır puandır; kısa ve geçerli bir kelime puandır.
Kaynak
Zemberek NLP Türkçe sözlüğü (master-dictionary.dict, github.com/ahmetaa/zemberek-nlp), Apache License 2.0. Hesabı yeniden yapmak için: scripts/go/stats.mjs. Anagram grupları, harfleri sıralanmış kelimelerin eşleştirilmesiyle kodla bulundu (scripts/go/stats.mjs).