FevkaladleBulmaca rehberi: bulmaca ve kelime oyunları üzerine

Türkçede ek dizilişi ve kelime sonları: tahmin rehberi

Yayımlanma: 20 Kasım 2026 · Yayıncı: Fevkaladle

Türkçe sondan eklemeli bir dildir: bir kökün arkasına her biri tek bir iş yapan ekler dizilir. Bu dizilim rastgele değil, kuralları vardır; bu yüzden bir kelimenin son harfleri çoğu zaman tahmin edilebilir. Aşağıda hem kuralı hem de sözlükte saydığımız rakamları veriyoruz.

İsimlerde ek sırası

İsim köklerinde sıra genellikle şöyledir: kök → yapım eki → çokluk → iyelik → durum eki.

Çokluk eki iyelikten, iyelik durum ekinden önce gelir; tersini (kitapımızlardan) yazamazsın. Bu tek kural, uzun bir kelimenin sırasını doğrulamak için yeter.

Fiillerde ek sırası

Fiillerde sıra: kök → çatı → olumsuzluk → zaman → kişi.

Sözlükte kelimeler nasıl bitiyor?

Zemberek sözlüğündeki, fiil olmayan ve en az beş harfli 20.474 maddenin son iki harfine baktık. En sık altı ikili:

Son iki harfPay
İK%3,9
AN%3,7
ER%3,5
EN%3,0
ET%3,0
AR%2,7

En sık biten ikili bile yalnızca %3,9; yani sözlük maddeleri çok çeşitli bitiyor. Belirli ekler ise daha az: “-lık/-lik/-luk/-lük” ile bitenler %1,5, “-lar/-ler” ile bitenler %1,7. Neden bu kadar az? Çünkü çekimli kelimeler (evler, kitaplar) sözlüğe ayrı madde olarak girmiyor. Oyunlar ise çoğu zaman çekimsiz kelime kullanır; bu yüzden ek kalıplarını son kutular için bir olasılık olarak tut, kesinlik olarak değil.

Tahminde kullanımı

  1. Fiil ipucunu yakala. İpucu bir eylemi anlatıyorsa kelime “-mak/-mek” ile bitecektir; son üç kutu hazır, geriye kök kalır (demek, yemek beş harfli örneklerdir). Sözlüğümüzde “-mak/-mek” ile biten 3.243 madde var.
  2. Ünlüyü kökle uyumlu seç. Bir ek eklenecekse ünlüsü kök ünlüyle uyumlu olur: kökte E varsa “-ler”, A varsa “-lar” (ayrıntı için ünlü uyumu).
  3. Tamlamalarda son harf ünlü olabilir. “Okul müdürü”, “kapı kolu” gibi tamlamalarda ikinci kelime iyelik eki alır (-i, -ı, -u, -ü).
  4. Uzun kelimede ekleri ayır. Sekiz harflik bir karma harf grubunda önce “-lik, -ler, -ci” gibi eki ayır, kalan harflerde kök ara; ayrıntısı için uzun kelimeler yazımıza bak.

Bu yazıdaki ek sırası, Türkçe dil bilgisinin yerleşik kurallarıdır; istisna ve ek dışı örnekler vardır. Sayımlar yalnızca sözlük maddeleridir, kullanım sıklığını yansıtmaz.

Kaynak

Zemberek NLP Türkçe sözlüğü (master-dictionary.dict, github.com/ahmetaa/zemberek-nlp), Apache License 2.0. Hesabı yeniden yapmak için: scripts/go/stats.mjs.